Al-Hakim at-Termiziy majmuasi

Taxminan 869-yilda vafot etgan Abu Abdulloh Muhammad ibn Ali al-Hakim at-Termiziy faqih va muhaddis boʻlgan, biroq u eng avvalo tasavvuf haqida yozgan ilk buyuk mualliflardan biri sifatida yodda qolgan. Uning valiylik va ichki hayotga bagʻishlangan asarlari keyingi soʻfiy tafakkuriga Markaziy Osiyodan ancha uzoqlarda ham taʼsir koʻrsatgan, Termizda esa u shunchaki shahar homiysi – koʻpincha Termiz ota deb ataladi.

Binolar

Majmua qadimgi Termiz chekkasida, daryo ustidagi terrasada joylashgan. Uning oʻzagi – avliyo qabri ustidagi gumbazli maqbara – odatda XI–XII asrlarga oid deb hisoblanadi; keyingi asrlarda, ayniqsa Temuriylar davrida, uning atrofiga masjidlar va ziyoratxona qoʻshilgan. Ichkaridagi eng nafis buyum – zich oʻsimliksimon va epigrafik naqsh bilan oʻyilgan, XV asrga nisbat beriladigan oq marmar qabrtosh. Soʻnggi oʻn yilliklarda majmua taʼmirlanib, obodonlashtirilgan: bogʻlar va ziyoratchilar uchun yangi yoʻlak barpo etilgan.

Atrof manzarasi

Terrasadan pastda Amudaryo yoyilib yotadi, narigi qirgʻoq esa Afgʻoniston. Daryo davlat chegarasi, shuning uchun obyekt chekkasi toʻsilgan va nazorat ostida; suratga olishda kamerani chegara tomonga emas, ziyoratgohga qarating. Majmua atrofida ming yildan ortiq shu yerda turgan va 1220-yilda Chingizxon qoʻshini vayron qilgan Eski Termiz shahrining past tepaliklari yotadi.

Tashrif

Bu faol ziyorat joyi. Oilalar duo qilish, Qurʼon oʻqish va kichik nazr qoldirish uchun keladi, juma va diniy bayramlarda hovli toʻlib ketadi. Kamtarona kiyining, koʻrsatilgan joylarda poyabzalni yeching va ibodat qilayotgan odamlarni suratga olishdan oldin ruxsat soʻrang. Qoratepa yaqingina masofada, shuning uchun ikkalasiga odatda bir ertalabda boriladi.