Jasorat monumenti

1966-yil 26-aprel kuni ertalab soat besh yarimdan sal oldin Toshkent markazining roppa-rosa ostida zilzila sodir boʻldi. Bunday ofat uchun halok boʻlganlar soni nisbatan kam boʻldi, ammo silkinishlar oylab davom etdi va oʻn minglab uylar – ularning aksariyati eski shaharning qadimiy paxsa uylari – vayron boʻldi yoki shikastlandi. Yuz minglab odamlar boshpanasiz qoldi. Shundan soʻng barcha sovet respublikalaridan kelgan quruvchilar ishtirokidagi qayta qurish bugun siz koʻrib turgan keng shohkoʻchalar va modernistik binolardan iborat zamonaviy shaharni yaratdi.

Oʻn yillik munosabati bilan 1976-yilda ochilgan Jasorat monumenti epitsentrni belgilab turadi. Uning markazida chuqur yoriq bilan ikkiga boʻlingan toʻq rangli tosh kub turadi. Bir tomonida zilzila sanasi, ikkinchi tomonida esa millari shahar xotirasida muhrlangan 5:24 da toʻxtab qolgan soat siferblati bor. Uning roʻparasida koʻkragini zarbaga tutib, ortidagi ayol va bolani himoya qilayotgan bronza erkak turibdi. Haykaltaroshi – Dmitriy Ryabichev.

Yodgorlikni “oʻqish”

Asosiy guruh atrofidagi devorlardagi barelyeflar qayta qurilishni – shaharni qayta tiklash uchun kelgan koʻngillilar, quruvchilar va askarlarni tasvirlaydi. Bu sovet yodgorligi va u birdamlik haqidagi sovet hikoyasini soʻzlaydi, ammo tuygʻu samimiy. Toshkentdagi koʻplab oilalarning chodirlar, takroriy silkinishlar va keyin berilgan yangi xonadonlar haqida oʻz xotiralari bor, keksa aholi esa voqealarni hanuz zilziladan oldin yoki keyin deb sanaydi.

Tashrif

Yodgorlik Anhor kanali yonidagi obodonlashtirilgan supada, Sharof Rashidov va Abdulla Qodiriy koʻchalari kesishmasida joylashgan. U doim ochiq va bepul. 15–20 daqiqalik qisqa tashrif yetarli; uni kanal boʻylab sal naridagi Minor masjidi yoki yaqin atrofdagi Amir Temur xiyoboni bilan birlashtiring. Yangi turmush qurganlar bu yerga koʻpincha gul qoʻyish uchun keladi, shuning uchun ertalab yoki kech tushda toʻy karvoniga duch kelishingiz mumkin.