Mulla Qirgʻiz madrasasi, Namangan

Vodiyning ikkinchi shahri Namanganga Qoʻqon yoki Margʻilonga qaraganda kamroq sayyoh keladi, biroq uning eng yaxshi yodgorligi Toshkentdan yoʻlda toʻxtab oʻtishga arziydigan sabab. Mulla Qirgʻiz (Mullo Kirgiz) madrasasi 1910–1912-yillarda qurilgan va inqilobgacha Fargʻona vodiysida bunyod etilgan soʻnggi yirik madrasalardan biri hisoblanadi. Uning sanasi ham qiziqarli: u eski hunarmandchilik anʼanalari sovet davri arafasida ham toʻla kuchda boʻlganini koʻrsatadi.

Nomi ikki xil talqin qilinadi. Baʼzi manbalarga koʻra, u madrasani asos solgan olim yoki homiy sharafiga atalgan; boshqalariga koʻra, bu uning bosh meʼmorining nomi. Masala hal boʻlmagan, mahalliy gidlar esa sizga har ikkala rivoyatni ham mamnuniyat bilan aytib berishadi.

Peshtoq

Binoning old tomoni – uning faxri. Peshtoq moviy, yashil, sariq va oq rangli koshin mozaikasi bilan qoplangan, geometrik va oʻsimliksimon panellar hamda pishiq gʻishtdan terilgan yozuv hoshiyalari bilan bezatilgan; koshinkorlik toʻliq taʼmirlangan. Meʼmoriy epigrafika olimlari yozuvlarni oʻqib chiqqan, ular orasida sheʼrlar va qurilish sanalari bor. Peshtoq ortida notekis yer uchastkasiga moslab joylashtirilgan talabalar hujralari bilan oʻralgan hovli bor, shu sababli reja gʻayrioddiy shaklga ega.

Tashrif

Madrasa Namangan markazida joylashgan va muzey hamda diniy bino sifatida foydalanilgan; hovli oʻsha kuni ochiq yoki yopiqligini gidingizdan aniqlang. Tashqi koʻrinishini istalgan vaqtda koʻrish mumkin. Taxminan 30 daqiqa ajrating. Bu Chust pichoqchilari va Fargʻonaga davom etadigan yoʻl oraligʻida tushlik uchun tabiiy toʻxtash joyi. Kamtarona kiyining va odamlarni suratga olishdan oldin ruxsat soʻrang.