Olloqulixon madrasasi, karvonsaroyi va timi

Olloqulixon (1825–1842-yillarda hukmronlik qilgan) XIX asr Xivasining eng buyuk quruvchisi edi. Toshhovli saroyidan tashqari, u Polvon darvoza – sharqiy darvoza atrofida bir guruh binolar qurdirdi. Bu darvoza oʻsha paytda shaharning eng gavjum kirish yoʻli boʻlib, asosiy bozorga olib borardi.

Karvonsaroy va tim

1832–1833-yillarda qurilgan karvonsaroy – savdogarlar uchun xonalari va mollari uchun omborlari boʻlgan, tashqariga qaragan doʻkonlari bor ikki qavatli hovli. Uning yonidagi tim (1830-yillar) – bir qator gumbazlar ostidagi yopiq bozor boʻlib, gumbazlardagi tuynuklar orqali yoritilgan; bu yerda savdogarlar, sarroflar va hunarmandlar quyoshdan panada ishlashgan. Ikkalasi darvoza bilan birga yagona tizim sifatida loyihalangan: karvonlar kelib, karvonsaroyda yuk tushirgan va timda mollarini sotgan. Bugun ikkalasi yana savdoga xizmat qiladi – bu yerda gilam, ipak, kulolchilik buyumlari va esdaliklar sotiladigan doʻkonlar bor.

Madrasa

1834–1835-yillarda qurilgan Olloqulixon madrasasi darvozadan sal shimolda, darvoza yoniga qisilgan tor maydonda turadi. Uning koʻk-oq koshin panellari bilan bezatilgan baland peshtogʻi, ikki qavatli hujralar bilan oʻralgan hovlisi bor; oʻz davrida bu yerda xonlikdagi eng muhim kutubxonalardan biri joylashgan edi. Roʻparasida undan qadimiyroq Qutlugʻ Murod inoq madrasasi turadi, shu bois darvoza ikki madrasa orasida qolgan.

Tomosha qilish

Bu – Ichan qalʼaning eng jonli burchagi. Polvon darvozaning gumbazli yoʻlagidan oʻting, soʻng timga va karvonsaroy hovlisiga kiring. Bu joyni yaqin atrofdagi Toshhovli saroyi bilan birga koʻrish qulay, yangi shahar bozori esa darvozaning shundoq tashqarisida.