Devor bilan oʻralgan choʻl gavhari

Xiva

Umumiy ma'lumot

Qizilqum choʻlidan koʻtarilgan Xivaning devor bilan oʻralgan ichki shahri Ichan Qalʼa jonli ertakka qadam qoʻygandek tuyuladi — qadimiy guvalak devorlar ichidagi minoralar, madrasalar va saroylarning ixcham, mukammal saqlanib qolgan majmuasi.

Nega tashrif buyurish kerak

Ichan Qalʼa — koʻkka boʻy choʻzgan devorlar bilan oʻralgan ochiq osmon ostidagi muzey
Adashtirib boʻlmaydigan feruza Kalta Minor minorasi
Olomon siyraklashganda tong va shomda sehrli

Sayohat maslahatlari

— Devor bilan oʻralgan shaharni qorongʻidan keyin his qilish uchun bir kecha qoling
— Bitta chipta devor ichidagi aksariyat yodgorliklarni qamrab oladi
— Koʻrkam choʻl boʻylab oʻtish orqali Buxoro bilan birlashtiring

Xiva: diqqatga sazovor joylar

Me'moriy majmua · Devorlar qadimiy; binolarning aksariyati XVIII – XX asr boshlari

Ichan qalʼa – devor bilan oʻralgan ichki shahar

Madrasalar, minoralar, saroylar va paxsa uylardan iborat, devor bilan oʻralgan yaxlit shahar – unda hanuz odamlar yashaydi. Ichan qalʼa 1990-yilda Oʻzbekistonda birinchi boʻlib YUNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan; sayyohlar choʻlni kesib Xivaga aynan shu uchun kelishadi.

Batafsil

Minora · 1852–1855 (chala qolgan)

Kalta minor minorasi

Musulmon olamidagi eng baland minora boʻlishi kerak boʻlgan, ammo quruvchisi Muhammad Aminxon jangda halok boʻlgach, 29 metrda toʻxtab qolgan yoʻgʻon, feruza koshinli minora. U Xivaning ramziga aylangan.

Batafsil

Qal'a · XVII asr, XIX asrda qayta qurilgan va kengaytirilgan

Koʻhna Ark qalʼasi

Ichan qalʼaning gʻarbiy devoriga tutashgan Xiva xonlarining qalʼa-qarorgohi: koshinli taxt hovlisi, majolika bilan qoplangan yozgi masjid, eski zarbxona va shahardagi eng goʻzal manzarali kuzatuv burji.

Batafsil

Masjid · 1788–1789-yillarda qadimiyroq oʻrinda qayta qurilgan; ayrim ustunlar asrlar avvalgi

Juma masjidi

Ikki yuzdan ortiq oʻymakor yogʻoch ustunli, ulardan boshqa deyarli bezaksiz past va yarim qorongʻi zal. Xivaning juma masjidi Markaziy Osiyodagi boshqa hech bir masjidga oʻxshamaydi, ayrim ustunlari esa binoning oʻzidan koʻp asrlar qadimiy.

Batafsil

Saroy · 1830–1841

Toshhovli saroyi

Olloqulixonning 1830-yillarda uch hovli atrofida qurilgan saroyi: besh koshinli ayvonli haram, qabul hovlisi va adolat hovlisi. Uning koʻk-oq majolikasi Xivadagi eng nafisidir.

Batafsil

Minora · 1908–1910

Islomxoʻja minorasi va madrasasi

Taxminan 57 metr balandlikdagi yoʻl-yoʻl Islomxoʻja minorasi Xivadagi eng baland minora va shaharning soʻnggi buyuk yodgorligidir. Ichan qalʼaning eng keng manzarasi uchun unga koʻtariling; yonidagi kichik madrasada Amaliy sanʼat muzeyi joylashgan.

Batafsil

Maqbara · Ziyoratgoh XIV asrdan; hozirgi majmua asosan XIX – XX asr boshlari

Pahlavon Mahmud maqbarasi

Xivaning homiy avliyosi – XIV asrda yashagan shoir, poʻstindoʻz va yengilmas polvonning shahardagi eng katta feruza gumbaz ostidagi ziyoratgohi. Ichkarida koʻk majolikali devorlar, tashqarida ziyoratchilar, kelin-kuyovlar va kuch bagʻishlaydi deyilgan quduq.

Batafsil

Madrasa · 1851–1855

Muhammad Aminxon madrasasi

Xivadagi eng katta madrasa – gʻarbiy darvoza yonidagi 125 talaba hujrasidan iborat ikki qavatli bino, eshigi oldida Kalta minor turadi. Bir paytlar xonlikning oliy sudi joylashgan bu bino bugun mehmonxona.

Batafsil

Qal'a · Devorlar qadimiy, asosan XVII–XIX asrlarda qayta qurilgan; darvoza 1975-yilda qayta tiklangan

Ota darvoza va Ichan qalʼa devorlari

Balandligi 8–10 metr, dumaloq burjlari va toʻrt darvozasi boʻlgan taxminan 2,2 km paxsa qoʻrgʻon. Gʻarbiy darvoza – Ota darvozadan kiring, quyosh botishida esa devorlar oltin tusga kirganda ular ustida sayr qilish uchun qayting.

Batafsil

Madrasa · 1871

Muhammad Rahimxon madrasasi

Xivaning buyuk madrasalari ichida soʻnggisi, Koʻhna Ark darvozasiga qarab turadi. Uni Feruz taxallusi bilan sheʼr yozgan va Xivani Rossiya protektoratiga aylantirgan shartnomani imzolagan Muhammad Rahimxon II qurdirgan; ichidagi muzey uning hikoyasini soʻzlaydi.

Batafsil

Me'moriy majmua · 1832–1835

Olloqulixon madrasasi, karvonsaroyi va timi

Sharqiy darvoza yonida Olloqulixon 1830-yillarda butun bir savdo mavzesini barpo etgan: savdogarlar uchun karvonsaroy, gumbazli yopiq bozor (tim) va ular yonida baland madrasa. Ular birgalikda xonlar poytaxtining savdo qiyofasini koʻrsatadi.

Batafsil

Saroy · 1900-yillar boshi – 1912

Nurullaboy saroyi

Xiva xonlarining XX asr boshida devorlardan tashqarida qurilgan soʻnggi saroyi: bu yerda Xorazm koshinkorligi va yogʻoch oʻymakorligi rus pechlari, Yevropa shiftlari va billur qandillar bilan uygʻunlashgan.

Batafsil

Eski mahalla · Tashqi devor 1842-yil; binolar XIX – XX asr boshlari

Dishan qalʼa – tashqi shahar

Qadimiy Xivaning tashqi halqasi, bir paytlar 1842-yilda qurilgan olti kilometrlik devor bilan oʻralgan. Bugun bu – kundalik shahar: asosiy bozor, saqlanib qolgan darvozalar, Nurullaboy saroyi va soʻnggi xonlik davriga oid XX asr boshidagi bir necha bino.

Batafsil