Koʻhna Ark qalʼasi

Koʻhna Ark “eski qalʼa” degani. Bu shahar ichidagi shahar edi: xonlar qarorgohi, ularning devoni, xazinasi va zindoni Ichan qalʼaning gʻarbiy qoʻrgʻoniga tutashgan oʻz devorlari bilan oʻralgan. Bu yerda XVII asrda qalʼa turgan – anʼanaviy ravishda u 1680-yillardagi Arangxon hukmronligiga oid deb hisoblanadi – XIX asrda esa Qoʻngʻirot xonlari uni qayta qurib, kengaytirgan. Gullagan davrida majmuada haram, qurolxona, otxona, zarbxona va porox ustaxonasi boʻlgan; ularning koʻpi yoʻqolgan, ammo saqlanib qolgan qismi Xivadagi eng nafis ishlar qatoriga kiradi.

Qabul hovlisi

Arkning yuragi – Kurinishxona, yaʼni qabul zali; xon bu yerda elchilar va arzchilarni qabul qilgan. Bu oʻymakor yogʻoch ustunga tayangan baland ayvon boʻlib, har tomoni koʻk, oq va feruza majolika bilan qoplangan va oʻrtasida dumaloq gʻisht supa bor hovliga qaragan. Qishda bu supaga xonning oʻtovi tikilgan: koʻchmanchi ajdodlardan boʻlgan Xiva hukmdorlari sovuq oylarda gʻishtdan koʻra kigizni afzal koʻrishgan. Hozirgi zal XIX asr boshlariga oid.

Yozgi masjid va zarbxona

Shabadani tutish uchun bir tomoni ochiq qilingan yozgi masjidning devorlari koʻk-oq koshinlar bilan qoplangan, shifti qizil, toʻq sariq va zarhal ranglarda bezatilgan. Yaqin atrofdagi sobiq zarbxonada hozir Xiva tangalari va qogʻoz pullari koʻrgazmasi boʻlgan kichik muzey joylashgan, jumladan xonlikning taxminan 1920-yilga oid ipak pullari ham bor.

Oq shayx bobo burji

Arkning shimoli-sharqiy burchagida qalʼaning eng qadimiy qismi – bu yerda yashagan deyilgan avliyo nomi bilan atalgan Oq shayx bobo burji qad rostlagan. U shahar va choʻl ustidan kuzatuv joyi boʻlib xizmat qilgan, uning tomi esa Ichan qalʼa gumbazlarini bir vaqtda koʻrish uchun mumtoz joy: oldinda Kalta minor, orqada Juma masjidi minorasi va Islomxoʻja minorasi. Burjga chiqish uchun alohida chipta kerak, maydoncha esa kichik va quyosh botishida gavjum boʻladi, shuning uchun sal ertaroq boring.