Doruttilovat va Koʻkgumbaz masjidi, Shahrisabz

Doruttilovat – “tilovat uyi” – eski Shahrisabzning maʼnaviy markazi. U Temurning otasi Tarogʻayning piri boʻlgan soʻfiy ustoz Shayx Shamsiddin Kulolning qabri atrofida shakllangan. Uning binolari Temur va uning nabirasi Ulugʻbek hukmronligi davrlariga oid boʻlib, Oqsaroy xarobalaridan keyin ikkinchi bekat sifatida maroqli taassurot qoldiradi.

Koʻkgumbaz masjidi

Eng katta bino – Shahrisabzning jome masjidi Koʻkgumbaz, yaʼni “zangori gumbaz”. Bitikda qayd etilishicha, uni Ulugʻbek 1435-yilda otasi Shohrux sharafiga qurdirgan. Uning ulkan peshtogʻi maydonga qaragan, baland tagʻgumbaz ustida koʻtarilgan feruza koshinli gumbazi esa shaharning har yeridan koʻrinadi. Ichkarida namozxona keng va sodda pardozlangan, naqqoshlik bezaklari bor. Masjid amalda, shuning uchun namoz vaqtlaridan tashqari kiring.

Shamsiddin Kulol maqbarasi

Masjid roʻparasida 1374-yilda Temur qurdirgan Shamsiddin Kulol maqbarasi turibdi. Anʼanaga koʻra, bu yerda Temurning otasi Tarogʻay ham dafn etilgan, bu esa binoga temuriylar tarixida alohida oʻrin beradi.

Gumbazi Sayyidon

Ular yonida Ulugʻbek davrida, taxminan 1437–38-yillarda Paygʻambar avlodlari uchun oilaviy maqbara sifatida qurilgan Gumbazi Sayyidon – “sayyidlar gumbazi” joylashgan. Uning ichki qismida nafis naqqoshlik bezaklari va oʻymakor tosh qabrtoshlar bor.

Tashrif

Doruttilovat Shahrisabz tarixiy markazi boʻylab choʻzilgan obodonlashtirilgan oʻqda, Dorussaodatdan bir necha daqiqalik va Oqsaroydan taxminan 15 daqiqalik piyoda masofada joylashgan. Masjid va maqbaralarga odobli kiyimda kiring.