Toshkentdagi Islom sivilizatsiyasi markazi sakkiz yillik qurilishdan soʻng 2026-yil 17-martda ochildi. Besh muzey zalida nimalar bor, Usmon Mushafi hozir qayerda, xorijliklar uchun chipta narxi, ish vaqti, navbatlar va uni Hazrati Imom hamda Chorsu bilan bir tongda qanday birlashtirish mumkin.
Ma'lumotlar, narxlar va jadvallar 11-noyabr, 2026 tekshirilgan
2026-yil 17-martda, Ramazon hayitidan bir necha kun oldin, Prezident Mirziyoyev Toshkentdagi Hazrati Imom majmuasi yonida Islom sivilizatsiyasi markazini ochdi. Poydevorga birinchi gʻisht 2018-yil iyunida qoʻyilgan edi, yaʼni bino qariyb sakkiz yil qurildi. Bu yillarning aksariyatida toshkentliklar qurilish toʻsiqlari ortida 65 metrli feruza gumbaz qad rostlayotganini kuzatib, ichida aynan nima boʻlishini toʻliq bilmay yurishdi. Endi maʼlum: Usmon Mushafi atrofida qurilgan Markaziy Osiyo ilm-fani muzeyi, ilmiy kutubxona, restavratsiya laboratoriyasi hamda koʻplab oʻymakor ganch va naqshinkor shiftlar.
Markaz ochilgan ekan, endi amaliy savollar qoladi: besh zalda nimalar bor, Mushaf hozir qayerda saqlanadi, xorijiy mehmonlar uchun chipta qancha turadi, navbatlardan qochish uchun qachon kelish kerak va markazni eski Toshkent boʻylab bir tonggi sayrga qanday qoʻshish mumkin. Islomiy Toshkent haqidagi oldingi maqolamiz markaz hali qurilish maydoni boʻlgan paytda yozilgan edi; bu maqola undagi amaliy maslahatlar oʻrnini bosadi.
2026-yil martida nima ochildi va nega sakkiz yil kerak boʻldi
Loyiha 2017-yil iyunida eʼlon qilingan, Hazrati Imom yonidagi joy oʻsha yilning sentyabrida tanlangan. Birinchi direktor ham oʻsha yili tayinlangan; hozirgi direktor Firdavs Abduxoliqov 2024-yil iyunidan boshlab ishlaydi. Qurilish 2024-yil boshida tugashi kerak edi, biroq ichki pardozlash ishlari — Oʻzbekistonning turli hududlaridagi ustaxonalar bajargan marmar, xotamkori yogʻoch, oʻymakor ganch va mozaika, mozaika hamda muzey dizayni boʻyicha italiyalik va fransiyalik maslahatchilar ishtirokida — rejadagidan uzoqroq choʻzildi. Eʼlon qilingan byudjet kamida 161,8 million AQSh dollarini tashkil etgan.
Kechikish kolleksiyaning boyishiga ham imkon berdi. Ochilishdan oldingi oʻn ikki oyda markaz 1500 dan ortiq eksponat, jumladan 800 ga yaqin qoʻlyozma bilan toʻldirildi; markaz maʼlumotiga koʻra, 743 ta asl artefakt xalqaro auksionlar va dilerlar orqali Oʻzbekistonga qaytarib olib kelingan. Har bir buyum koʻrgazmaga qoʻyilishidan oldin markazning oʻz laboratoriyasida yoshi va materiali boʻyicha tahlildan oʻtkazilgan — muzey buni mamlakat uchun birinchi tajriba sifatida taqdim etadi.
2025-yil noyabrida Qozogʻiston, Ozarbayjon, Qirgʻiziston va Tojikiston rahbarlari Prezident bilan birga deyarli tayyor binoni koʻzdan kechirishdi. Keng jamoatchilik uchun eshiklar 2026-yil 17-martda ochildi.

Bino: zamonaviy koʻlamdagi temuriylar meʼmoriy tili
Avval raqamlar. Majmua taxminan oʻn gektar maydonni egallaydi; asosiy bino uch qavatli, uzunligi qariyb 150 metr, eni 115 metr (manbalarda raqamlar biroz farq qiladi), umumiy maydoni 50 000 kvadrat metrga yaqin. Kirish peshtoqlari 34 metr, markaziy gumbaz esa 65 metr balandlikda — shu sababli u eski shaharning Chorsu tomonidan ham, Toshkent halqa yoʻlidan ham koʻrinib turadi.
Meʼmorchilik Samarqand va Shahrisabzdan iqtibos keltiradi: baland peshtoq, ravoqlar ostidagi muqarnas gumbazchalar, qovurgʻali feruza gumbaz va sirlangan koshin panellari. Farqi — aniqlikda. Hammasi yangi, tekis kesilgan va simmetrik; ichki makonlar oq marmar, oʻymakor va naqshinkor ganch, xotamkori yogʻoch eshiklar hamda Buxoro va Xiva uslubida bezatilgan shiftlar bilan pardozlangan. Agar Registonni koʻrgan boʻlsangiz, bu tilni darhol tanib olasiz; koʻrmagan boʻlsangiz, markaz Samarqandga poyezdda yoʻlga chiqishdan oldin foydali birinchi dars boʻladi.
Gidlar alohida koʻrsatadigan ikki tafsilot: kelajak avlodlar uchun bino ichiga muhrlab qoʻyilgan vaqt kapsulasi va mintaqa tarixini yagona xronologiya sifatida bayon etuvchi uzun «Vaqt devori».
Zalma-zal: ikkinchi qavatda nimalar bor
Birinchi qavatda ilmiy-tadqiqot instituti, raqamlashtirish va restavratsiya laboratoriyasi hamda qoʻlyozmalar fondi joylashgan. Muzey ikkinchi qavatni egallaydi — besh zal vaqt boʻylab sayr tarzida tartiblangan:
- Islomgacha boʻlgan sivilizatsiya: VIII asrgacha boʻlgan Sugʻd, Baqtriya va Xorazm — arxeologik topilmalar, xaritalar va keyinchalik Afrosiyobda yoki Qoraqalpogʻistonda xarobalarini koʻrishingiz mumkin boʻlgan shaharlarning rekonstruksiyalari.
- Islomning oltin davri, koʻpincha Movarounnahrning birinchi Uygʻonish davri deb ataladi: al-Xorazmiy va algebraning ildizlari, Beruniy, al-Fargʻoniy, Ibn Sino, muhaddislar Imom al-Buxoriy va Imom at-Termiziy hamda ilohiyotchi al-Moturidiy. Bu yerda qoʻlyozmalar, astronomik asboblar va maketlar sizni kutadi.
- Temuriylar Uygʻonish davri: Amir Temur, Ulugʻbek rasadxonasi va yulduzlar jadvali, Navoiy hamda Samarqand meʼmorchiligi — Oqsaroy, Somoniylar maqbarasi va boshqa obidalarning maketlari bilan.
- Qurʼoni karim zali — u haqda quyida batafsil.
- Zamonaviy Oʻzbekiston: mustaqillikdan keyingi diniy hayotning tiklanishi va mamlakat ziyoratgohlarining taʼmirlanishi.
Markaz maʼlumotiga koʻra, koʻrgazmada 2000 dan ortiq eksponat, jumladan 60 dan ortiq noyob Qurʼon qoʻlyozmasi bor. Har bir zalda planshetlar, audiogidlar, ayrim joylarda esa robot-gidlar va allomalarning «jonli portret» ekranlari ishlaydi; kelgusida interaktiv bolalar muzeyi va mintaqaning mashhur ayollariga bagʻishlangan qanot ochilishi eʼlon qilingan. Faqat muzeyning oʻziga ikki soat, yozuvlarni oʻqisangiz uch soat ajrating; yozuvlar oʻzbek, ingliz, rus va arab tillarida.

Usmon Mushafi: u hozir qayerda
Ziyoratchilarning aksariyati aynan Samarqand kufiy Mushafi uchun keladi — rivoyatlarga koʻra uchinchi xalifa Usmon bilan bogʻlanadigan, 1924-yilda Sankt-Peterburgdan qaytarilganidan beri Toshkentda saqlanib kelinayotgan pergament qoʻlyozma. 1989-yil martidan u yangi binodan bir necha yuz metr narida, Hazrati Imom majmuasidagi Moʻyi Muborak madrasasida namoyish etilgan.
2025-yil noyabrida qoʻlyozma markazdagi Qurʼoni karim zaliga koʻchirildi. U yerda Mushaf gumbazli zalning qoq oʻrtasida, iqlim nazorati ostidagi vitrinada saqlanadi; atrofida turli asrlar va mintaqalarga mansub yana 114 ta Qurʼon — har bir sura uchun bittadan — joylashgan. Bu zal tashrifning hissiy choʻqqisi va suratga olish cheklangan yagona joy; xodimlarning koʻrsatmalariga amal qiling. Hazrati Imomda faksimile nusxa qolgan, Moʻyi Muborak madrasasi esa kichikroq qoʻlyozmalar kolleksiyasini koʻrsatishda davom etmoqda, shuning uchun u yerga borish ham behuda emas.
Bir eslatma: koʻchirish yaqinda boʻlgani va ikki joyni turli tashkilotlar boshqarishi sababli, asl nusxa qaysi zalda turganini oʻsha kuni gidingizdan soʻrang. Ochilishdan beri oʻtgan oylarda u markazda boʻlgan.
Kutubxona va laboratoriya
Uchinchi qavatda raqamli nusxalari bilan birga 100 000 ga yaqin qoʻlyozma va bosma kitobni saqlashga moʻljallangan kutubxona joylashgan. Ochilish paytida bu yerda 2500 dan ortiq qoʻlyozma va toshbosma, 40 000 ga yaqin bosma kitob hamda 350 000 dan ortiq elektron matn bor edi; tadqiqotchilar uchun oʻquv zali ochiq va, odatdagidan farqli oʻlaroq, foydalanmoqchi boʻlgan har kim uchun kirish bepul. Xorijlik olimlar raqamlashtirilgan qoʻlyozmalardan foydalanish uchun ariza berishlari mumkin — maʼlumot peshtaxtasiga murojaat qiling yoki markazga oldindan yozing.
Birinchi qavatdagi laboratoriya oddiy tashrifchilar uchun yopiq, biroq ekskursiya baʼzan uning derazalari yonidan oʻtadi — u yerda restavratorlar pergament va qogʻoz ustida ishlaydi.

Chiptalar, ish vaqti va navbatlar (2026-yil holatiga)
Narxlar 2026-yil 20-martda eʼlon qilingan va bu yerda eʼlon qilinganidek keltirilgan; oʻzgarishlarni iccu.uz yoki iTicket.uz bron qilish saytida tekshiring.
- Xorijiy mehmonlar: kattalar uchun 25 AQSh dollari, bolalar uchun 20 AQSh dollari, audiogid kabi qoʻshimcha xizmatlar uchun yana 10 AQSh dollari. 150 AQSh dollarlik premium paket shaxsiy gid bilan uch soatni oʻz ichiga oladi.
- Oʻzbekiston fuqarolari: ikki soatlik guruh ekskursiyasi 60 000 soʻm, kun boʻyi amal qiladigan individual chipta 120 000 soʻm, 7 yoshdan 17 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun imtiyozli narxlar.
- Bepul: 7 yoshgacha boʻlgan bolalar, I va II guruh nogironligi boʻlgan shaxslar, kutubxona esa hamma uchun.
Ochilish eʼlonida ish vaqti har kuni 09:00 dan 22:00 gacha deb koʻrsatilgan; 2026-yilgi boshqa qoʻllanmalar 09:00 dan 18:00 gacha va dushanba kuni texnik tanaffus haqida xabar beradi. Qisqaroq jadvalni xavfsiz taxmin deb qabul qiling va bir kun oldin aniqlang. Kuniga 5000 kishi qabul qilinadi; dam olish va bayram kunlari kassalardagi navbat bir soatgacha choʻzilgan. Ish kunlarining ertalabi tinch. Imkon boʻlsa, chiptani onlayn bron qiling, boʻlmasa — ochilish vaqtida yetib keling.
Gid bilan ekskursiya taxminan ikki soat davom etadi va bir necha tilda olib boriladi; markaz maʼlumotiga koʻra, oʻn mamlakatdan kelgan mehmonlar uchun dasturlar tayyorlangan, ochilish paytida esa 30 dan ortiq gid ishlagan.
Qanday borish mumkin va nima bilan birlashtirish kerak
Manzil: Olmazor tumani, Qorasaroy koʻchasi, 47 — Amir Temur xiyobonidan taxminan 3 km shimoli-gʻarbda. Shahar markazidan Yandex Go taksisida 10–15 daqiqa, narxi taxminan 15 000–25 000 soʻm. Metroda Gʻafur Gʻulom yoki Chorsu bekatigacha borib, shimolga 15–20 daqiqa piyoda yuring yoki bekatdan qisqa masofaga taksi oling.
Eng tabiiy yarim kunlik reja shunday: ochilish vaqtida markaz, soʻng besh daqiqa piyoda Hazrati Imom majmuasiga — Baroqxon madrasasi, Tillashayx masjidi va Qaffol Shoshiy maqbarasi, keyin eski koʻchalar orqali Chorsu bozoriga tushib, osh va somsa rastalarida tushlik qilish hamda Koʻkaldosh madrasasiga nazar tashlash. Tushdan keyin vaqtingiz boʻlsa, Chorsudan gʻarbdagi Suzuk ota hunarmandlar mahallasini qoʻshing yoki Toshkent ziyoratgohlari boʻylab toʻliq kun haqidagi qoʻllanmamizni oʻqing.
Ziyorat maqsadida kelsangiz, juma kuni qoʻshni masjidlar gavjum boʻladi, markaz esa erta tongda shunga yarasha tinchroq; muzeyni koʻrish uchun istalgan ish kuni mos keladi.

Odob-axloq va mayda amaliy masalalar
Markaz masjid emas, muzey, biroq u diniy mahallada joylashgan va Qurʼon zali muqaddas makon sifatida qabul qilinadi. Hazrati Imomga borgandek kiyining: yelka va tizzalar yopiq boʻlsin, Qurʼon zalida sochini yopmoqchi boʻlgan ayollar uchun sumkada roʻmol, erkaklar esa zal ichida bosh kiyimsiz. Kirishda garderob va xavfsizlik nazorati bor; katta sumkalar saqlash kameralariga topshiriladi. Aksariyat zallarda chaqnoqsiz suratga olishga ruxsat beriladi, Qurʼon zalida esa cheklangan. Kafe, sifatli faksimile nashrlar va koʻrgazma kataloglari sotiladigan kitob doʻkoni hamda tahoratxonali namozxonalar mavjud. Bino toʻliq zinasiz, liftlar bilan jihozlangan — bu uni harakati cheklangan mehmonlar uchun Oʻzbekistondagi eng qulay yirik diqqatga sazovor joylardan biriga aylantiradi.
TourEast bilan tashrif
Markazni poytaxtdan boshlanadigan shaxsiy dasturlarimizning Toshkent kuniga kiritishimiz mumkin, masalan, Toshkent, Samarqand, Buxoro va Xiva boʻylab sakkiz kunlik klassik Toʻrt toj yoʻnalishida; buni bron qilishda ayting. Shaxsiy Ipakdek Ipak yoʻli dasturimiz Toshkentda faqat kelish kunini oʻtkazadi, shuning uchun unga markazga ertalabki tashrifni soʻrov boʻyicha qoʻshamiz. Musulmon sayohatchilar uchun uni Hazrati Imom, Zangi ota va Samarqand yaqinidagi Imom al-Buxoriy majmuasi bilan birga shaxsiy ziyorat marshrutlariga kiritamiz — namoz vaqtlarini hisobga olamiz va chiptalarni oldindan bron qilamiz, shunda hech kim shanba kungi navbatda kutib qolmaydi. Sanalaringizni yozing — joyni biz band qilib qoʻyamiz.
Ko‘p beriladigan savollar
Surat: Зинҳор Насрӣ / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; Gulzoda Abduhalilova / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0; Wiggum / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0






